ओली–लेखक पक्राउपछि देशभर तनाव: बबरमहलमा एमाले कार्यकर्ता र प्रहरीबीच झडप

गामघर डेस्क

काठमाडौं । नेकपा एमालेका अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेपाली कांग्रेसका नेता तथा पूर्वगृहमन्त्री रमेश लेखक पक्राउ परेपछि देशको सुरक्षा अवस्था संवेदनशील बनेको छ । सम्भावित प्रदर्शन, विरोध र अस्थिरतालाई मध्यनजर गर्दै जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंले उच्च सतर्कता अपनाएको छ भने सुरक्षाकर्मीलाई ‘कुनै पनि हालतमा कमजोरी नगर्न’ कडा निर्देशन दिइएको छ ।

आइतबार माइतीघर मण्डलास्थित सडकमै खटिएका सुरक्षाकर्मीलाई सम्बोधन गर्दै काठमाडौं परिसरका प्रमुख एसएसपी रमेश थापाले स्पष्ट निर्देशन दिएका छन्—“कानून हातमा लिन खोज्ने, हिंसात्मक गतिविधि गर्ने जो कोहीलाई पनि कानूनी दायरामा ल्याइनेछ ।” उनले सुरक्षाकर्मीलाई संयमित तर दृढ भएर काम गर्न आग्रह गर्दै राज्यको सुरक्षा संयन्त्र कुनै पनि चुनौती सामना गर्न सक्षम रहेको सन्देश दिएका छन् ।

प्रदर्शनको लहर

ओली र लेखकको पक्राउसँगै राजनीतिक माहोल तातिएको छ । शनिबार नै एमाले कार्यकर्ताहरूले माइतीघर क्षेत्रमा प्रदर्शन गरेका थिए भने आइतबार पनि देशभरका जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा ज्ञापनपत्र बुझाउने र विरोध प्रदर्शन गर्ने कार्यक्रम तय गरिएको छ ।प्रहरी स्रोतका अनुसार, काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न संवेदनशील स्थानहरूमा अतिरिक्त सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ । माइतीघर, बानेश्वर, बालुवाटार, नयाँ बानेश्वर, त्रिपुरेश्वर लगायतका क्षेत्रमा विशेष निगरानी बढाइएको छ ।
सुरक्षा निकायले सम्भावित भिडन्त, तोडफोड वा आगजनीजस्ता गतिविधि हुनसक्ने भन्दै ‘हाइ अलर्ट’ घोषणा गरेको छ । भीड नियन्त्रणका लागि आवश्यक पर्ने दंगा नियन्त्रण उपकरण, अश्रुग्यास, पानीका फोहरा (वाटर क्यानन) लगायत तयारी अवस्थामा राखिएको छ ।

जनेजी आन्दोलनको पृष्ठभूमि: ७७ जनाको ज्यान गएको त्रासदी

यो घटनाको जड २३ र २४ भदौमा भएको ‘जनेजी आन्दोलन’सँग जोडिएको छ, जसले देशलाई गम्भीर हिंसा र क्षतिको अवस्थामा पुर्‍याएको थियो । उक्त आन्दोलनका क्रममा कुल ७७ जनाले ज्यान गुमाएका थिए ।पहिलो दिन मात्र सुरक्षाकर्मीको गोली लागेर काठमाडौंमा १९ जना र बाहिरका जिल्लामा २ जना गरी २१ जनाको मृत्यु भएको थियो । त्यसपछिका दिनहरूमा पनि हिंसा चर्किँदै गएपछि मृतक संख्या बढ्दै ७७ पुगेको थियो ।यो घटनाले राज्य संयन्त्र, सुरक्षा नीति र राजनीतिक नेतृत्वमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको थियो । नागरिक समाज, मानवअधिकारकर्मी र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले समेत घटनाको निष्पक्ष छानबिनको माग गरेका थिए ।

कार्की आयोगको प्रतिवेदन: सत्तासीन नेतृत्वमाथि नै औंला

घटनाको छानबिनका लागि पूर्वन्यायाधीश गौरीबहादुर कार्कीको नेतृत्वमा जाँचबुझ आयोग गठन गरिएको थियो । लामो अनुसन्धानपछि आयोगले सरकारलाई बुझाएको प्रतिवेदनमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओली, तत्कालीन गृहमन्त्री लेखकसहित उच्च तहका जिम्मेवार व्यक्तिहरूमाथि ज्यानसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान गर्न सिफारिस गरिएको थियो ।आयोगले सुरक्षाकर्मीको अत्यधिक बल प्रयोग, आदेश श्रृंखलामा भएको कमजोरी र राजनीतिक नेतृत्वको जिम्मेवारीबारे गम्भीर टिप्पणी गरेको बताइएको छ ।शुक्रबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले उक्त प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेसँगै घटनाले नयाँ मोड लिएको हो । यही निर्णयको आधारमा शनिबार बिहानै ओली र लेखक पक्राउ परेका थिए ।

पक्राउ प्रक्रिया: ३ सय प्रहरी परिचालन

ओली र लेखकलाई पक्राउ गर्न करिब ३ सय प्रहरी परिचालन गरिएको थियो । काठमाडौं परिसर, उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय, भक्तपुर र ललितपुर प्रहरी परिसरको संयुक्त टोलीले भक्तपुरको गुण्डुस्थित ओली निवास र कटुन्जे क्षेत्रमा अपरेशन सञ्चालन गरेको थियो ।पक्राउ पुर्जी परिसरकै मुद्दा फाँटका डीएसपी राजु अधिकारीले हस्ताक्षर गरेका थिए । उनी स्वयं टोलीसहित ओली निवास पुगेका थिए ।पक्राउको समयमा सम्भावित प्रतिरोध वा झडप हुनसक्ने अनुमानका कारण ठूलो संख्यामा प्रहरी परिचालन गरिएको स्रोतले जनाएको छ ।

अनुसन्धान प्रक्रिया सुरु: ‘डकुमेन्टेशन र बयान प्राथमिकता’

एसएसपी रमेश थापाका अनुसार, कार्की आयोगको प्रतिवेदन परिसर काठमाडौंमा प्राप्त भइसकेको छ र अब अनुसन्धान प्रक्रिया औपचारिक रूपमा अघि बढाइएको छ ।“प्रतिवेदन आइसकेको छ । अब त्यसको आधारमा अनुसन्धान, डकुमेन्टेशन र बयानको काम अघि बढ्छ,” थापाले बताएका छन् ।
काठमाडौंमै घटना भएको कारण सम्पूर्ण अनुसन्धान प्रक्रिया यहीँबाट सञ्चालन हुनेछ । मुद्दा फाँटका प्रहरी कर्मचारीहरू परिचालन गरेर फाइल अध्ययन, प्रमाण संकलन र साक्षी बयान लिने काम तीव्र बनाइएको छ ।

म्याद थप प्रक्रिया: अदालतमा पेश, भर्चुअल उपस्थितिको तयारी

पक्राउ परेका ओली र लेखकलाई आइतबार म्याद थपका लागि अदालतमा प्रस्तुत गरिँदैछ । लेखकलाई प्रत्यक्ष अदालतमा उपस्थित गराइएको छ भने ओलीलाई स्वास्थ्य तथा सुरक्षा कारण देखाउँदै भर्चुअल माध्यमबाट उपस्थित गराउने तयारी गरिएको छ ।म्याद थपपछि औपचारिक बयान प्रक्रिया सुरु हुनेछ । अनुसन्धानको प्रारम्भिक चरणमा नै महत्वपूर्ण तथ्यहरू संकलन गर्ने प्रयास गरिने प्रहरी स्रोतले जनाएको छ ।

राजनीतिक तरंग: प्रतिशोध कि न्याय?

यो घटनाले राजनीतिक वृत्तमा ठूलो तरंग ल्याएको छ । सत्तापक्षले यसलाई ‘कानूनी प्रक्रिया’ र ‘न्यायको कार्यान्वयन’ भनेको छ भने विपक्षी दलहरूले ‘राजनीतिक प्रतिशोध’को संज्ञा दिएका छन् ।एमाले नेताहरूले ओलीको पक्राउलाई ‘लोकतन्त्रविरुद्धको कदम’ भन्दै कडा आलोचना गरेका छन् । उनीहरूले देशव्यापी आन्दोलनको चेतावनी समेत दिएका छन् ।यता कांग्रेसभित्र पनि लेखकको पक्राउबारे मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ । केही नेताहरूले कानूनी प्रक्रिया अघि बढ्न दिनुपर्ने बताएका छन् भने केहीले राजनीतिक सन्दर्भमा यसलाई संवेदनशील रूपमा हेर्नुपर्ने बताएका छन् ।

सुरक्षा चुनौती: विगत दोहोरिने डर

जनेजी आन्दोलनजस्तो हिंसात्मक अवस्था पुनः दोहोरिन सक्ने जोखिमलाई सुरक्षा निकायले गम्भीर रूपमा लिएको छ ।विशेषज्ञहरूका अनुसार, यस्तो संवेदनशील अवस्थामा सानो उत्तेजनाले पनि ठूलो हिंसा निम्त्याउन सक्छ । त्यसैले सुरक्षा संयन्त्र, राजनीतिक दल र नागरिक समाजबीच समन्वय आवश्यक देखिएको छ ।प्रहरीले सामाजिक सञ्जालमा फैलिने अफवाह र भ्रामक सूचनामाथि पनि निगरानी बढाएको छ । गलत सूचना फैलाएर हिंसा भड्काउने प्रयास भए कडा कारबाही गरिने चेतावनी दिइएको छ ।

ओली र लेखकको पक्राउसँगै देश अहिले एक महत्वपूर्ण मोडमा उभिएको छ । एकातिर न्याय र उत्तरदायित्वको प्रश्न छ भने अर्कोतिर राजनीतिक स्थायित्व र शान्ति कायम राख्ने चुनौती छ ।आगामी दिनहरूमा अनुसन्धान प्रक्रिया कसरी अघि बढ्छ, अदालतले कस्तो निर्णय गर्छ र राजनीतिक दलहरूले कस्तो भूमिका खेल्छन् भन्ने कुराले देशको दिशा तय गर्ने देखिन्छ ।अहिलेका लागि भने सुरक्षा संयन्त्र पूर्ण सतर्क अवस्थामा छ, र राज्यले स्पष्ट सन्देश दिएको छ—कानूनभन्दा माथि कोही छैन ।
यता अध्यक्ष केपी शर्मा ओली पक्राउको विरोधमा भइरहेको प्रदर्शनका क्रममा नेकपा एमालेका कार्यकर्ता र प्रहरीबीच झडप भएको छ ।
माइतीघर–बबरमहल क्षेत्रमा केहीबेरदेखि अवस्था तनावपूर्ण बनेको हो । स्थिति नियन्त्रणमा लिनका लागि प्रहरीले आवश्यक बल प्रयोग गरिरहेको छ ।

काठमाडौंको माइतीघर–बबरमहल क्षेत्रमा हिजोदेखि नै एमालेका कार्यकर्ताहरू प्रदर्शनमा उत्रिएका हुन् । एमालेका जनवर्गीय संगठनहरूले देशैभर जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा विरोध पत्र पनि बुझाएका छन् ।गत २३ र २४ भदौमा जेनजी आन्दोलन भएको थियो । उक्त आन्दोलनमा दमन भएको थियो ।जेनजी आन्दोलनको बेला एमालेका अध्यक्ष ओली प्रधानमन्त्री थिए भने कांग्रेस नेता रमेश लेखक गृहमन्त्री थिए ।ओली र लेखक पक्राउ परेपछि एमालेले विरोधमा प्रदर्शन थालेको हो ।

प्रकाशित मिति: २०२६-०३-२९ , समय : २१:१०:४४ , 2 hours अगाडि